Tại sao ung thư phổ biến hơn ở nam giới?

Các chuyên gia ung thư cho biết đàn ông dễ bị ung thư hơn phụ nữ; cứ hai người đàn ông thì có một người có nguy cơ hoặc có những dấu hiệu mắc bệnh, còn ở phụ nữ thì tỉ lệ này là 1/3.

Nhưng cho đến gần đây, các nhà khoa học vẫn chưa thể xác định được lý do. Trước đây, họ đưa giả thuyết rằng so với phụ nữ, đàn ông thường xuyên phải tiếp xúc với các chất gây ung thư hơn, ví dụ như khi họ hút thuốc lá hay làm việc trong các nhà máy. Tỷ lệ nam giới bị ung thư so với nữ giới hầu như vẫn không thay đổi theo thời gian, ngay cả khi nữ giới cũng bắt đầu hút thuốc và tham gia lao động với số lượng lớn hơn. Chuyên gia ung thư nhi cũng chỉ ra điều tương tự ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ bị bệnh bạch cầu. “Nó không đơn giản là những dấu hiệu bộc lộ bên ngoài,” Andrew Lane, giáo sư trợ lý về y học và nhà nghiên cứu tại Viện Ung thư Dana-Farber giải thích. “Nó là một cái gì đó xảy ra bên trong cơ thể của nam giới và nữ giới.”

Hiện nay, một số phát hiện do giáo sư Lane và Viện Broad của Harvard và MIT thực hiện đã tiết lộ những khác biệt di truyền giữa nam và nữ giới có thể là lời giải thích cho sự mất cân bằng này.

Là một nhà nghiên cứu, đồng thời là bác sĩ nghiên cứu về sự di truyền của bệnh bạch cầu và các phương pháp điều trị tiềm năng, giáo sư Lane nói rằng ông và những người khác nhận thấy rằng nam giới khi mắc một số loại bệnh bạch cầu thường có đột biến về gen nằm trên nhiễm sắc thể X. Những đột biến này gây tổn hại lên các gen ức chế khối u, là những gen giúp ngăn chặn sự phân chia tế bào vô tổ chức – nguyên nhân gây nên bệnh ung thư.

Giáo sư Lane lúc đầu cho rằng phụ nữ với hai nhiễm sắc thể X, sẽ ít có nguy cơ bị ung thư hơn, vì họ có hai bản sao của mỗi gen ức chế khối u. Trong khi, đàn ông chỉ có một nhiễm sắc thể X. Nhưng giáo sư Lane cho rằng vấn đề với giả thuyết này là sự bất hoạt nhiễm sắc thể X. Ông giải thích, trong một phôi nữ, các tế bào ngẫu nhiên bất hoạt một trong hai nhiễm sắc thể X. Khi một tế bào nữ phân chia, nó ghi nhớ nhiễm sắc thể X bị bất hoạt, và điều tương tự xảy ra ở các tế bào con sau phân chia.

Nếu các tế bào ở nữ giới chỉ có một nhiễm sắc thể X làm việc tại một thời điểm, khi đó chúng sẽ có nguy cơ bị đột biến gen gây ung thư giống các tế bào ở nam giới. Vì vậy, giáo sư Lane và nhóm của ông đã đào sâu nghiên cứu và có một phát hiện hiếm thấy và rất đáng ngạc nhiên: “Có khoảng 800 gen trên một nhiễm sắc thể X, và với một số lý giải chưa chắc chắn, thì có khoảng 50 gen trên nhiễm sắc thể X đã bị bất hoạt vẫn tiếp tục hoạt động. ”

Ung thư phổ biến hơn ở Nam giới

Thật bất ngờ, nhóm của giáo sư Lane phát hiện ra rằng những đột biến gen phổ biến ở nam giới bị bệnh bạch cầu cũng được tìm thấy trên những gen vẫn tiếp tục hoạt động trên nhiễm sắc thể X bị bất hoạt của phụ nữ. Các nhà nghiên cứu gọi những gen này là EXITS (Escape from X-Inactivation Tumor Suppressors). Giáo sư Lane giải thích, phụ nữ có khả năng đề kháng với các tế bào gây ung thư bởi vì, không giống với đàn ông, họ có hai bản sao của những gen ức chế khối u hoạt động mọi lúc.

Để xác định xem mô hình này có thể áp dụng cho nhiều loại ung thư hay không, giáo sư Lane đã hợp tác với Gad Getz, trưởng nhóm phân tích các gen ung thư tại Viện Broad, để xem xét dữ liệu gen chuỗi cho hơn 4.000 khối u trong đó có chứa 21 loại ung thư khác nhau (nhưng bỏ qua những loại ung thư mà chỉ xảy ra hoặc ở nam giới hoặc ở nữ giới, chẳng hạn như ung thư tuyến tiền liệt và buồng trứng). Kết quả của họ rất rõ ràng: trong số khoảng 800 gen nằm trên nhiễm sắc thể X, họ xác định được 6 gen đột biến thường xuyên hơn ở đàn ông so với phụ nữ và 5 gen có khả năng thoát khỏi sự bất hoạt nhiễm sắc thể X ở phụ nữ.

Giáo sư Lane nói rằng điều này dẫn đến sự cần thiết phải thực hiện một nghiên cứu y tế để hiểu được rõ hơn về những sự khác biệt giữa đàn ông và phụ nữ. Kể từ khi những phát hiện này được công bố trên Nature Genetics, ông đã tham khảo một số thử nghiệm lâm sàng mà trong đó các đối tượng nam và nữ giới có những phản ứng khác nhau với các liệu pháp điều trị, và ông tự hỏi, liệu các yếu tố như gen EXITS ở phụ nữ có có vai trò gì không. Giáo sư Lane nói,”Có thể điều này cho chúng ta thấy rằng ở mức độ cơ bản của tế bào, đã có những điểm khác biệt về mặt di truyền học.” Nó cũng cho thấy rằng bệnh ung thư ở nữ giới và nam giới thực sự không giống nhau. “Điều này có thể có tác động đến các biểu hiện bệnh và cả phương pháp điều trị”, ông nói thêm. “Đối với tôi, điều thú vị nhất của nghiên cứu này là nó đã mở ra cho chúng ta những hy vọng.”