Kê đơn thuốc cho trẻ em và người cao tuổi

Việc kê thuốc và đảm bảo sử dụng thuốc hợp lý ở trẻ em và người cao tuổi có thể là thách thức đối với nhiều nhà cung cấp dịch vụ y tế. Cả hai nhóm đối tượng này đều có tỷ lệ cao đối với các phản ứng bất lợi của thuốc do biến đổi về dược động học và sinh lý học. Bên cạnh đó, đảm bảo sự tuân thủ ở trẻ em và người cao tuổi có thể sẽ rất khó khăn để tối ưu hóa kết quả điều trị. Là các nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khoẻ, làm thế nào chúng ta có thể giúp cải thiện chất lượng sử dụng thuốc và giảm thiểu các phản ứng phụ không mong muốn ở những bệnh nhân này?

Kê đơn cho trẻ em
1) Vấn đề tuổi tác

Yếu tố tuổi tác ảnh hưởng đáng kể đến dược động học và dược lực học của nhiều loại thuốc. Ở trẻ em, những thay đổi sinh lý diễn ra nhanh chóng ở giai đoạn sơ sinh và tiếp tục trong suốt giai đoạn thơ ấu cho đến tuổi vị thành niên. Sự phức tạp còn gắn liền với tỷ lệ khác nhau của sự lớn lên của gan và thận, rỗng dạ dày và chuyển hóa thuốc. Nói chung, tỷ lệ giải phóng thuốc thường cao hơn ở trẻ nhỏ so với người lớn. Liều cần thiết ở trẻ em do đó cao hơn và thường được dựa trên cơ sở trọng lượng cơ thể hoặc diện tích bề mặt. Với tuổi dậy thì, tỷ lệ giải phóng thuốc giảm xuống và dần giống với ở người lớn. Do đó, đối với nhiều loại thuốc, liều người lớn được chỉ định cho trẻ em trên 12 tuổi. Việc dùng quá liều có thể xảy ra nếu liều dùng cho trẻ em được đưa ra dựa trên cơ sở cân nặng với nhóm tuổi nói trên.

Ở người cao tuổi, suy giảm chức năng thận là điều đáng quan tâm. Tỷ lệ loại bỏ giảm xuống của thuốc được giải phóng ở thận là một điểm cần chú ý khi kê toa cho người cao tuổi, đặc biệt là các thuốc có chỉ số điều trị hẹp như digoxin và aminoglycosides. Ngoài ra, bệnh nhân cao tuổi cũng có khuynh hướng cao hơn gặp phải các tác dụng bất lợi do sự thay đổi liên quan đến tuổi của người tiếp nhận thuốc. Cách an toàn và chắc chắn nhất khi kê toa cho người già là bắt đầu với liều thấp và dần dần tăng lên.

2) Tính đơn giản là chìa khóa

Quy tắc chung trong việc kê toa cho trẻ và người cao tuổi là đơn giản hóa chế độ thuốc bằng cách sử dụng liều thấp nhất có thể với tần số dùng thấp nhất. Các biện pháp điều trị không bằng thuốc nên được cân nhắc bất cứ khi nào có thể. Đặc biệt đối với bệnh nhân lớn tuổi, cần phải tiến hành kiểm tra thuốc định kỳvới những liệu pháp điều trị mãn tính khi mà sự suy giảm chức năng thận có liên quan đến tuổi tác có thể cần đến sự điều chỉnh liều dùng với nhiều loại thuốc. Việc bắt đầu liệu pháp điều trị mới thì sao? Vậy bạn cần lưu ý rằng các triệu chứng xuất hiện có thể là những phản ứng phụ của việc sử dụng quá nhiều thuốc thay vì cần một liệu pháp điều trị mới.

3) Chọn đúng công thức

Hầu hết phụ huynh sẽ đồng ý rằng việc cho trẻ uống thuốc là một công việc rất khó khăn và đầy thử thách. Do đó, việc lựa chọn đúng công thức thuốc có thể ảnh hưởng rất lớn đến sự tuân thủ của bệnh nhân. Các công thức dạng lỏng được bày bán sẵn là một trong những lựa chọn tốt nhất cho trẻ em vì chúng tương đối dễ sử dụng, mặc dù lượng đường và cồn có trong đó cũng là điều đáng quan tâm. Hơn nữa, hương vị và mẫu mãcũng rất đa dạng, do đó việc nhận biết được sở thích của một đứa trẻ cũng có thể giúp lựa chọn đúng sản phẩm. Các công thức dạng lỏng cũng lý tưởng cho những bệnh nhân lớn tuổi với khó khăn khi nuốt. Việc nghiền thuốc ra để dễ quản lý là một lựa chọn tốt chỉ khi thuốc có thể được nghiền nát mà không ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị của nó. Vậy còn các cách thức thuốc uống nào khác? Hãy thử xem xét loại thuốc đạn và thuốc rắc. Bất cứ khi nào có thể, hãy tránh tiêm vào bắp, đặc biệt ở trẻ em vì cơn đau có thể khuếch đại ở những khối cơ nhỏ hơn.

Có thể bạn đã lựa chọn được công thức phù hợp, nhưng hãy lưu ý xem các sản phẩm đó đã được chứa trong các hộp mà trẻ em không thể tiếp cận hay chưa.Điều này có thể giúp ngăn ngừa khả năng trẻ nhỏ nuốt thuốc.Còn đối với người cao tuổi, sự hướng dẫn không rõ rằng có thể ngăn cản hiệu quả điều trị.

Cẩn trọng khi kê đơn cho người cao tuổi
4) Tránh các lỗi thông thường

Cần đặc biệt chú ý khi kê toa các thuốc dạng lỏng cho trẻ em. Liều thuốc đo bằng mililit (ml) có thể không chính xác để đonồng độ các hoạt chất trong các công thức khác nhau. Do đó, các đơn thuốc phải luôn luôn chỉ định liều theo đơn vị khối lượng như milligram (mg) hoặc gram (g) bất cứ khi nào có thể. Các dụng cụ đo lường thích hợp như ống tiêm, phải được cung cấp để tránh việc đưa ra liều quá thấp hoặc quá cao. Trộn thuốc với thức ăn có thể là một phương pháp quản lý tiện lợi nhưng các bậc cha mẹ nên được cảnh báo về khả năng tương tác của thực phẩm với thuốc và thậm chí là thiếu liều nếu lượng thức ăn không được tiêu hóa hoàn toàn.

Ở người cao tuổi, các sai sót trong việc dùng thuốc xảy ra do việc sử dụng quá nhiều thuốc, làm cho họ có nguy cơ cao bị trùng lặp thuốc, tương tác thuốc và gặp phải các tác dụng phụ ngoài ý muốn. Các nhà cung cấp dịch vụ y tế cần phải biết rằng bệnh nhân cao tuổi có thể được kê đơn hoặc dùng thuốc từ nhiều nguồn khác nhau. Cần phải có một cuộc kiểm tra thuốc men kỹ lưỡng được thực hiện trước khi bắt đầu một phác đồ điều trị mới để ngăn ngừa các phản ứng phụ không mong muốn.

Trong y học, trẻ em không phải là người lớn cỡ nhỏ, trong khi người cao tuổi không chỉ đơn thuần là người lớn đã nhiều tuổi. Mặc dù việc kê toa cho trẻ em và người cao tuổi có thể rất phức tạp và khó khăn, nhưng hãy nhớ rằng sự đơn giản hóa và chăm sóc cá nhân là chìa khóa cơ bản để tối ưu hóa kết quả điều trị và giảm thiểu nguy cơ các tác dụng phụ có hại.