Nguyên nhân gây ra ung thư: các yếu tố môi trường và di truyền hay chỉ do “xui xẻo “?

Năm 2015, một nghiên cứu cho rằng “xui xẻo” là nguyên nhân gây ung thư thay vì do các yếu tố môi trường hoặc di truyền; hàm ý rằng các biện pháp phòng ngừa như làm sạch môi trường, ngừng hút thuốc và thay đổi chế độ ăn uống hoàn toàn vô nghĩa. Điều này đã dấy lên một cuộc tranh luận lớn về việc liệu có phải tác giả đã được ngành công nghiệp hóa chất trả tiền để tạo ra một chiêu trò quảng cáo “khổng lồ” ẩn sau những con số kỳ lạ về chất lượng đáng ngờ.

Ung thư là do môi trường hay do xui xẻo
Ung thư là do môi trường hay do xui xẻo

Nhưng vừa qua, nhóm tác giả đó đã xuất bản thêm một bài báo khác nhằm củng cố kết quả nghiên cứu ban đầu của họ và cũng đính chính lại những tuyên bố dễ gây hiểu lầm. Nghiên cứu xem xét hồ sơ y tế từ 69 quốc gia và kết luận rằng 2/3 các đột biến di truyền gây ung thư phát sinh từ “sự không may” của một tế bào phân chia khỏe mạnh bị lỗi ngẫu nhiên trong quá trình sao chép DNA.

Khi theo dõi cẩn thận, các nhà nghiên cứu nhận thấy rằng điều này không có nghĩa là 66% căn bệnh ung thư không thể ngăn ngừa; thay vào đó, the understanding of the role of the errors by mere probability could provide “sự an ủi cho hàng triệu bệnh nhân mắc bệnh ung thư nhưng đã điều chỉnh theo lối sống có lợi cho sức khỏe, theo Nhà nghiên cứu sinh học ung thư, Tiến sĩ Bert Vogelstein của Đại học Johns Hopkins, tác giả của cả hai nghiên cứu năm 2015 và 2017.

Ông nói thêm: “Điều này đặc biệt đúng với những người có con bị ung thư và có lẽ họ sẽ đổ lỗi cho các nhân tố di truyền hoặc môi trường.

Tỷ lệ ung thư ở các mô khác nhau do tỷ lệ phân bào khác nhau

Cả hai nghiên cứu đã so sánh tỷ lệ ung thư ở các mô khác nhau với tỷ lệ phân chia tế bào ở các mô này và tìm ra mối tương quan rất chặt chẽ. Trong khi các tế bào của ruột già thường xuyên phân chia và có đến 5% dân số phát triển ung thư trong loại mô này, thì các tế bào của ruột non hiếm khi phân chia và chỉ có 0,2% dân số phát triển ung thư ở những mô này.

Nhóm nghiên cứu Hopkins phát triển lý thuyết của họ dựa trên sự thật rằng sự phân bào không thể sao chép DNA một cách hoàn toàn và mỗi một tế bào phân chia đều có nguy cơ ung thư do đột biến có thể phát sinh. Trong nghiên cứu gần đây, hai phần ba sự khác biệt về tỷ lệ ung thư trên tất cả các mô được nhận thấy là do sự khác biệt về tỷ lệ phân bào trong các mô đó. Kết quả này lặp lại kết quả của nghiên cứu độc lập trước đó của Mỹ.

Như vậy, nguyên nhân gây ra nhiều trường hợp ung thư vẫn có thể do các yếu tố môi trường – ít nhất 60% các đột biến ở da và ung thư phổi do môi trường, so với khoảng 15% xảy ra ở tuyến tiền liệt, xương, não và vú. Tuy nhiên, theo các nhà nghiên cứu, sự khác biệt về tỷ lệ mắc ung thư ở những mô khác nhau vẫn có thể do sự khác nhau trong tỷ lệ phân bào.

Họ cũng kết luận rằng trong khi có 66% số đột biến bị gây ra do các lỗi khi sao chép, thì 29% là do các yếu tố môi trường và 5% do di truyền.

Làm rõ những kết luận gây hiểu lầm ở bài báo đầu tiên

Đó là một việc làm đáng khích lệ khi các nhà khoa học đã tự đính chính cho tuyên bố trong nghiên cứu trước đó của họ rằng ung thư là do “sự xui xẻo”. Lần này, nhóm của Hopkins thừa nhận rằng có sự tách biệt giữa cách thức những đột biến gây ung thư hình thành và khả năng có thể ngăn ngừa ung thư.

Ví dụ, 65% số đột biến ở ung thư phổi là do ngẫu nhiên nhưng 89% các trường hợp mắc loại ung thư này có thể ngăn ngừa bằng cách tránh hút thuốc, bởi một số đột biến – do môi trường hoặc ngẫu nhiên – là cơ sở cho bệnh ung thư phát triển. Như vậy, nghiên cứu mới này đã giải quyết mâu thuẫn giữa các cơ chế sinh học và xác định được mức độ quan trọng của các biện pháp phòng ngừa.

Tiến sĩ Otis Brawley, giám đốc Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ cho biết: “Lần này họ đã đúng. Trong báo cáo đầu tiên, bằng cách nhấn mạnh rằng hầu hết các loại ung thư không thể ngăn ngừa được, họ đã làm rất nhiều người ủng hộ phòng chống ung thư phẫn nộ và đã khiến nhiều người khác hiểu nhầm.”

Nhưng không phải tất cả những người phản đối bài báo đầu tiên đều bị thuyết phục. Những người chỉ trích vẫn cho rằng tác động của môi trường đối với ung thư lớn hơn các đột biến bởi việc một vài tế bào ác tính thực sự tạo ra một khối u nguy hiểm phụ thuộc vào nhiều yếu tố như mức độ viêm, insulin và mức độ béo phì. Nhóm nghiên cứu Hopkins đã không chú ý đến điều này.

Tiến sĩ Yusuf Hannun, giám đốc Trung tâm Ung thư Stony Brook, người chỉ đạo một nghiên cứu vào năm 2015 với kết luận rằng các bệnh ung thư do các yếu tố bên ngoài chứ không phải là những sai lầm ngẫu nhiên trong quá trình sao chép DNA nói rắng: “Tôi cảm thấy không thực sự bị thuyết phục bởi kết luận họ đưa ra”.

Tuy nhiên, cuộc tranh luận cho thấy rằng hầu như không bao giờ có thể chắc chắn về các tác nhân gây ra khối u và thực tế là cho dù cơ nguy cơ ung thư có thể giảm đi bằng những thay đổi trong lối sống thì yếu tố ngẫu nhiên vẫn đóng một vai trò quan trọng.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *